باسمه تعالي

شيوه نامه فعال سازي تبصره 75

مقدمه :

در اجراي مفاد آئين نامه اجرايي مضوع بند « ب » تبصره 75 قانون بودجه سال 1362 و مصوبه شماره 8424 مورخ 27/04/1362 هيأت محترم وزيران و به منظور پيگيري و عملياتي نمودن برنامه فوق الذكر در جهت كيفيت بخشي آموزش و در راستاي اهداف قانون برنامه توسعه چهارم توسعه آموز‌ش‌هاي فني و حرفه‌اي ، ستاد فعال‌سازي تبصره 75 در آموزش و پرورش شهرستا‌نهاي مجري آموزش‌هاي فني و حرفه‌اي و كشاورزي تشكيل و با رعايت مفاد اين شيوه نامه نسبت به اجرايي نمودن برنامه فوق‌الاشاره اقدام خواهند نمود.

·            اهداف :

• 1ـ تقويت ارتباط و همبستگي ميان نظام آموزشي و بازار كار
• 2ـ ارتقاء كيفيت آموزشي با رويكرد آموزش توليد محور
• 3ـ ايجاد زمينه مناسب آموزشي بر مبناي نيازهاي مهارتي شغلي با هدف تلفيق دانش نظري و مهارت عملي
• 4ـ دستيابي به مهارتهاي مورد نياز از مسيرخودآموزي
• 5ـ استفاده بهينه از منابع و امكانات و افزايش بهره‌وري
• 6ـ ارتقاء كيفيت آموزشي در حيطه رواني ـ حركتي

·               تر كيب ستاد تبصره 75 در سازمان آموزش و پرورش :

• اين تركيب براساس مفاد تبصره 2 ماده 4 تصويب نامه هيأت محترم وزيران به شماره 8424 تاريخ 27/04/1362 تشكيل خواهد شد و به وظايف ذاتي خود براساس شيوه نامه يادشده عمل خواهد نمود.

·               تر كيب ستاد فعال سازي تبصره 75 در ادارات آموزش و پرورش :

• 1ـ مدير آموزش و پرورش « رييس ستاد »
• 2ـ معاون آموزش و پرورش نظري و مهارتي
• 3ـ معاون پشتيباني اداره
•  4ـ كارشناس مسوؤل آموزش و پرورش متوسطه و فني و حرفه‌اي و كاردانش
• 5ـ دو نفر از مديران هنرستان‌ها به تفكيك جنسيت
• 6ـ يك نفر از هنرآموزان رشته‌هاي فني

·           وظايف ستاد در آموزش و پرورش :

• 1ـ دستور برنامه‌زمان‌بندي تشكيل جلسات
• 2ـ بسترسازي لازم جهت عملياتي شدن تبصره 75
• 3ـ برنامه‌ريزي و هماهنگي با مديران واحدهاي آموزشي جهت بازاريابي محصولات توليدي و تسهيل دسترسي مشتريان به خدمات توليد شده
• 4ـ برنامه‌ريزي جهت كيفيت‌آموزش با ارائه راهكارهاي لازم در بخش توليد با توجه به نوع آموزش در رشته‌هاي موجود در هنرستانها
• 5ـ درخواست طرحهاي اجرايي از طريق واحدهاي آموزشي
• 6ـ حمايت‌هاي جانبي و پشتيباني لازم از اجراي طرح توليد در هنرستان‌ها
• 7ـ نظارت بر اجراي شيوه‌نامه و ارزيابي عملكرد هنرستانها و معرفي مدير و عوامل موفق جهت تشويق و تقدير به سازمان آموزش و پرورش استان  

·          مراحل اجراء با توجّه به اهداف برنامه :

الف : تهيه پروژه :

o   ـ طرحها بايد به صورت پروژه‌اي در هنرستانها با ارائه برنامه عملياتي تهيه و پس از بررسي لازم به اداره آموزش و پرورش ارسال گردد.

o   ـ اداره آموزش و پرورش پس از بررسي طرح‌ها و منطبق و هماهنگ نمودن آن با برنامه‌هاي آموزشي نسبت به ارسال آن به سازمان آموزش و پرورش اقدام خواهد كرد.

o     ـ طرح‌هاي پيشنهادي بايد داراي استانداردهاي كيفيت ، هزينه‌تمام شده و امكان‌سنجي فروش باشد.

ب : تأمين منابع مالي :

• ـ سازمان آموزش و پرورش بعداز دريافت طرح‌ها نسبت به بررسي آنها اقدام خواهد نمود.
• ـ سازمان متبوع بعداز بررسي نسبت به تخصيص اعتبتار به صورت تنخواه با توجه به درخواست                                  و تنظيم توافقنامه در اختيار هنرستانهاي مجري طرح قرار خواهد داد.

ج : نظارت و پيگيري :

• ـ ادارات آموزش و پرورش براساس ماده 5 دستورالعمل تبصره 75 نسبت به نظارت بر اجراي پروژه‌هاي آموزشي توليدي اقدام خواهند نمود.

د : نتايج حاصله از اجراي پروژه ها در هنرستانها :

o     ـ درآمد حاصله از توليد و فروش محصولات به تشخيص هيأت نظارت به استناد ماده 15 دستورالعمل تبصره 75 به مصارف زير خواهد رسيد:

o          خريدمواد اوّليه و وسايل و ابزار آموزشي و كمك‌آموزشي و تعمير و تكميل آنها

o     حداقل 5% و حداكثر 20 % اعتبار تخصيص يافته جهت پرداخت حق الزحمه آموزش گيرندگان ( هنرجويان ) پس از كسر هزينه مواد اوّليه كالاهاي توليد شده.

o     حداكثر تا 40 % اعتبار تخصيص يافته جهت خريد خدمات مورد لزوم و پرداخت حق الزحمه ، حق التحقيق و حق كارشناسي و حق‌التدريس براي انجام وظايف و فعاليت‌هاي واحد آموزشي كه ضروري است.

فهرست مطالب

1ـ مقدمه

2ـ اهداف

3ـ ضرورت و اهميت

4ـ قابليت‌ها و توانمنديهاي موجود

ـ توانمنديهاي توليد

ـ نيروي انساني

ـ تجهيزات

5ـ وضع فعلي تبصره 75 :

ـ گزارش عملكرد سال 76 تا 85

ـ فرصت‌ها

6ـ موانع عدم فعاليت مناسب

7ـ راهكارهاي نهادي براي فعال‌سازي

8ـ شيوه نامه اجرايي

بسمه تعالي

مقدمه

          آموزش نيروي انساني ماهر و توانمند يكي از وظايف نظام تعليم و تربيت و يكي از اهدافي است كه برنامه ريزان آموزشي در طراحي برنامه ها به آن توجه ويژه اي دارند. يكي از اهداف اصلي رشته هاي فني و حرفه اي آموزش مهارتهاي مورد نياز بازار كار به نيروي جوان و مستعدي است كه مي بايد موتور محركه اقتصاد و صنعت باشند و در آينده در فعاليتهاي صنعتي و بازار كار مشغول شوند ، تطابق هر چه بيشتر اين آموزشها با نيازهاي بازار كار شاخص مهم موفقيت اين نهادها و مراكز آموزشي است. تمرين و ممارست هنرجويان در انتقال دانش هاي نظري به عرصه توليد و ساخت و توليد ابزار و لوازم متعدد مطابق با سرفصلها و عناوين كتب آموزشي از جمله فعاليتهاي مشهود در هنرستان و مركز آموزش فني و حرفه اي است.

در كارگاههاي اين مراكز ما شاهد فعاليت هنرآموزان و هنرجوياني هستيم كه براي تلفيق هر چه بيشتر دانش نظري با مهارتهاي عملي خويش تلاش مي كنند تا از رهگذر اين تلفيق ضمن ارتقاء كيفيت آموزش تجربه اي ارزشمند براي بازار كار آينده اندوخته و محصولاتي را نيز توليد كرده باشند طعم زيباي توليد محصولاتي هر چند ساده ازجمله خاطرات ارزشمند و شيرين هر هنرجويي در اين مراكز است.

با اين اوصاف هر ساله ما شاهد صرف منابعي در جهت توليد محصولاتي قابل فروش در اين مراكز هستيم كه در جهت ارتقاء بهره وري و استفاده بهينه از منابع در قانون بودجه 1362              بند (ب) تبصره اي بنام تبصره 75 منظور گرديد تا مراكزي كه محصولات و توليداتي قابل عرضه دارند قابليت فروش اين محصولات را نيز داشته باشند. در اين تبصره ضمن احياء مراكز شيوه نامه اي براي فعاليت ، ساختار و فروش و مصرف درآمد حاصل از آن پيش بيني شده كه همراه آيين نامه جاري آن هر ساله در قانون بودجه سنواتي منظور گرديد و در استانها زير نظر     ستادي فعاليت مي كنند.

عوايد حاصل از فروش اين محصولات ضمن واريز به حسابي متمركز جهت مصرف در موارد ماده 15 اين آيين نامه به حساب مؤسسه يا مركز آموزشي برگشت داده مي شود تا در مواردي :

الف- خريد مواد اوليه و تهيه ابزار و تجهيزات  و تعميرات

ب- حق الزحمه آموزش گيرندگان و آموزش دهندگان و تشويق و ترغيب آنان

 هزينه گردد.

اختصاص سهمي براي آموزش دهندگان و آموزش گيرندگان با هدف ايجاد انگيزه فعاليت و افزايش بهره وري صورت گرفته است كه يكي از راهكارهاي اثربخش اين تبصره است.

اهداف

1-     تقويت ارتباط و همبستگي ميان نظام آموزشي و بازار كار

2-     ارتقاء كيفيت آموزشي با رويكرد آموزش توليد  محور

3-     ايجاد زمينه مناسب آموزشي بر مبناي نيازهاي مهارتي شغلي با هدف تلفيق دانش نظري و مهارت عملي

4-     دستيابي به مهارتهاي مورد نياز از مسير خودآموزي

5-     استفاده بهينه از منابع و امكانات و افزايش بهره وري

6-     ارتقاء كيفيت آموزشي در حيطه رواني – حركتي

ضرورت و اهميت آموزش هاي توليد محور

              سازمانهاي موفق داراي رهبراني واقعي و مشتري گرايند – رويكرد سيستمي به مديريت در آنها حاكم است بطور مداوم در حال بهبودند تمام افراد سازمان در موفقيت سهيمند و بر مبناي تجزيه و تحليل اطلاعات تصميم مي گيرند. در چنين شرايطي درك درستي از نيازهاي مشتريان ، علائق و خواستهاي آنان به توليد كنندگان كمك مي كنند تا محصولاتي توليد كنند كه در بازار با اقبال مشتريان واقع شود كه اگر چنين شود آنان به سوي ما جذب خواهند شد مبلّغ ما خواهند بود. آموزش هاي توليد - محور كه با هدف ارتقاء كيفيت توليد و با نگاهي به بازار فروش صورت مي گيرد يكي از ضرورتهايي است كه نظام آموزشي بخصوص در شاخه فني و حرفه اي به دنبال آن است كه اگر استراتژي و راهبرد ترسيمي براي برنامه هاي آموزشي فني و حرفه اي بدين سوي حركت نكند در عمل آموزشهاي تئوري صورت خواهد گرفت كه جدا از نيازهاي بازار و فاصله بين آموزش و صنعت همچنان وسيع باز خواهد ماند.

بنابر اين با نگاهي به اهداف كلان شاخه فني و حرفه اي مانند ايجاد زمينه مناسب براي هدايت دانش آموزان به سمت اشتغال و ترويج و تقويت كار گروهي جز در سايه فعاليتهاي توليد – محور تحقق نخواهد يافت.

استفاده بهينه از منابع – تلفيق مهارتهاي عملي و دانش نظري در كنار افزايش انگيزه دانش آموزان و مربيان به مشاركت در فعاليتهاي گروهي اقتصادي موجب رونق تبصره 75 خواهد گرديد.

موانع و مشكلات استفاده بهينه از ظرفيت تبصره 75

الف- مشكلات مربوط به فرايند توليد

     1-  منابع اوليه – تجهيزات و امكانات

     2- كيفيت

     3- انگيزش

ب- مشكلات فروش

     1- جايگاه عرضه

     2- اطلاع رساني و تبليغات (بازاريابي)

ج- مشكلات ساختاري تبصره و اجرايي

الف- مشكلات مربوط به فرايند توليد

1- منابع و امكانات اوليه

عدم وجود امكانات و تجهيزات لازم جهت توليد مناسب در كنار فرسودگي پاره اي از تجهيزات موجود، امكان توليد محصولات كيفي و متنوع را در تعدادي از رشته ها سلب نموده است هر چند مقايسه اي تطبيقي بين امكانات موجود در هنرستانها و صنعت موجود نيست ولي گزارش بازديد سر گروههاي آموزشي نشان از اختلاف عميق بين اين دو دارد كه بايد در پروسه اي زمان دار به تجهيز و نوسازي امكانات اقدام كرد.

2- كيفيت

كيفيت محصولات توليدي همواره يكي از شاخصهاي رقابت پذيري در بازار است در بازاري كه محصولات متنوع عرضه مي گردد. توليد كنندگاني امكان رقابت و حضور دارند كه محصولاتي كيفي با هزينه كمتر و با خدمات بيشتري را ارائه دهند. از آنجا كه توليد اين مراكز به بازار عرضه مي گردد بايد حداقل شاخصهاي كيفي را داشته باشند. به نظر مي رسد كه دلايلي چند در توليد محصولات كيفي مؤثر است :

1- تجربه كم هنرجويان   

 2- فاصله عملي بين هنرآموزان با سطح توقعات و توانمنديهاي مورد نياز بازار   

 3- زمان كم

4- كمبود تجهيزات و امكانات توليد

5- عدم تناسب بحث هزينه و فايده براي هنرآموزان و هنرجويان

6- عدم وجود سيستم نظارت كيفي (TQM)

3- انگيزش

با توجه به نياز صرف زمان و دانش براي توليد محصولات كيفي هنرآموزان به عنوان راهنمايان و ناظران توليد اين محصول بايد انگيزه كافي براي توليد را داشته باشند كه اين فعاليت در زمان كوتاه كلاس ، با توجه به تنوع سرفصلهاي دروس و فعاليتهاي ديگر تدريس عملاً وجود ندارد و نياز به صرف وقت بيشتري از ناحيه هنرآموز دارد. اختصاص سهم اندكي از سود حاصل از فعاليت توليد به هنرآموز با توجه به اشتغال اغلب آنها در بازار خصوصي عملاً مقايسه اي نابرابر را نمايان مي سازد كه باعث كاهش اختصاص زمان و نظارت بر كار از ناحيه آنان مي شود.

امكان خريد خدمت تخصصي از بخش خصوصي مانند دعوت از استادكاران آزاد براي مشاوره و نظارت در كنار هنرآموزان رسمي ، ضمن ارتقاء توانمنديهاي هنرآموزان فاصله توليد هنرستان و بازار را نيز كاهش مي دهد كه بايد اعتباري براي آنان منظور گردد.

ب- مشكلات فروش

مشتريان محصولات توليدي به دنبال دريافت خدمات بهتر با صرف كمترين زمان و در يك ميدان قابل مقايسه از جهت تنوع و كيفيت هستند كه فروش محصولات هنرستانها را در وسعتي پراكنده دور از چشم خريدار با امكانات بازاريابي و تبليغات باعث عدم اطلاع مشتريان از قابليتهاي محصولاتي  توليدي اين مراكز گرديده است.

ج – مشكلات ساختاري تبصره 75

·          شيوه نامه و آيين نامه اجرايي

·          اختصاص سهم ناچيز به هنرآموزان و هنرجويان

·          نبود جايگاه مديريتي براي نظارت كيفي – بازاريابي و فروش

·          عدم همخواني محتوي آموزشي با فعاليتهاي توليد – محور مورد نياز بازار

·          عدم بازگشت وجوه واريزي به حساب هنرستان در زمان كوتاه جهت فعال سازي مجدد چرخه توليد

مديريتي اجرايي

·          ضعف توجيه و اطلاع از قابليتهاي تبصره 75 از طرف مديران

·          نداشتن برنامه عملياتي منسجم براي فعاليتهاي آموزشي توليد – محور براي تبصره 75

·          عدم وجود اعتبار و منابع مالي جهت خريد منابع و حق الزحمه ها

·          موارد انگيزش مانند تشويق مديران فعال

·          انتقال تجارت و راهكارهاي فعال سازي به مديران

·          عدم وجود استادكاران ماهر و عدم اختصاص رديف استخدامي

عناوين فعاليتها براي رفع موانع

·   تجهيز ويژه هنرستانها بر اساس قابليتهاي موجود از لحاظ توليد كيفي و فرصت فروش محصولات به تجهيزات و امكانات توليد

·      استفاده از ظرفيت سفارش پروژه اي براي بعضي اجزا به بخش خصوصي يا مراكز فني و حرفه اي ديگر

·      تجميع قابليتهاي بين مراكز و بين رشته اي مانند صنايع چوب و فلز و ...

·      ايجاد نظام مديريت كيفيت جامع (TQM) و چك ليست هاي ارزيابي كيفي محصول در مراكز

·      اصلاح شيوه نامه به منظور ايجاد سهم بيشتر عوامل انگيزش عوامل اصلي آموزش و توليد

·      استفاده از خريد خدمات استادكاران بخش خصوصي در كنار هنرآموزان

·      ايجاد نمايشگاه عرضه محصولات هنرستانها در منطقه ها با قابليت ويژه

·           استفاده از شيوه هاي نوين بازاريابي و تشكيل كميته ويژه بازاريابي در ستاد تبصره 75 استان

·      استفاده از ظرفيت خريد درون سازماني

·      استفاده از ظرفيت هاي خريد و بازاريابي برون سازمان دولتي

·      استفاده از ظرفيت خريد والدين دانش آموزان (هنرجويان)

·      بخش خصوصي

·      تبليغات تلويزيوني – شركت در نمايشگاه و ...

·      تسهيل و ايجاد مركز فروش با حداقل اتلاف هزينه براي مشتري

·      اختصاص تنخواه مناسب براي سهولت در دسترسي به منابع

·      تهيه دستورالعمل هاي جامع با هدف تسهيل فعاليت ، اختصاص منابع ، فروش

·      تسهيل وكوتاه كردن زمان بازگشت واريزي به هنرستان ازطرف ذيحسابي

·     برگزاري كارگاههاي آموزشي – توجيهي ويژه مديران و هنرآموزان

باسمه تعالي

توافقنامه

سازمان آموزش و پرورش استان مازندران با اداره آموزش و پرورش شهرستان

در زمينه فعالي سازي تبصره 75 در سال تحصيلي 86 ـ 85

در اجراي مفاد آيين نامه موضوع بند ب تبصره 75 قانون بودجه سال 1362 كل كشور و مصوبه شماره 8424 مورخ 27/04/62 هيأت محترم وزيران مبني بر فروش محصولات و توليدات و ارائه خدمات در هنرستان‌هاي فني و حرفه اي و كشاورزي با هدف كيفيت بخشي آموزش در راستاي اهداف توسعه برنامه چهارم آموزشهاي فني و حرفه‌اي و كشاورزي ، توافقنامه في مابين سازمان آموزش و  پرورش ( معاونت آموزش و پرورش نظري و مهارتي ) و اداره آموزش و پرورش                        شهرستان . . . . . . . . . . . . ( معاون آموزش و پرورش نظري و مهارتي شهرستان و مدير هنرستان فني و حرفه‌اي و كشاورزي . . . . . . . . . . . . . . . . براساس مفاد ذيل منعقد مي گردد.

1ـ هنرستان متعهد مي گردد در جهت كيفيت بخشي آموزش‌هاي فني و حرفه‌اي در راستاي برنامه‌هاي آموزشي و در جهت توانمندسازي هنرجويان با توجه به برنامه‌هاي آموزشي و توليدي گام بردارد.

2ـ مدير هنرستان متعهد مي گردد نسبت به تهيه و تدوين و ارسال به موقع پروژه‌هاي توليدي و خدماتي اقدام تا اداره شهرستان تابعه موارد را به سازمان ارسال نمايد.

3ـ سازمان متعهد مي گردد نسبت به تأمين اعتبار مورد نياز به عنوان تنخواه جهت فعال سازي تبصره 75 به ازاي هر كارگاه ، طرح منطبق با آموزش هنرجويان ( بعداز بررسي و تأييد) اقدام نمايد.

بسمه تعالی

عنوان طرح : اتاق فکر

مقدمه :

          یکی از تفاوتهای یک سازمان خلاق و غیر خلاق در سبک مدیریت آن است . در دنیای امروز وظیفه مدیران تنها حل مسائل سازمانی روزمره نیست زیرا مشکلات روزمره به طور طبیعی خودشان را بر مدیریت تحمیل می کنند. مدیران موفق با با استفاده از نظام مدیریت مشارکت جویانه با استفاده از رویکرد علمی ضمن شناسائی مسائل جاری مسائل آینده سازمان را تشخیص داده و آنها را حل می کنند.

اهداف :  

1-    استفاده از روشهای علمی و مبتنی بر فرایند حل مسئله در پیشبرد امور

2-    پرهیز از بخشی نگری و و توجه به سیستمی بودن امور و نگاه همه جانبه

3-    ارزیابی فرایند ها به منظور شناسائی نقاط قوت و ضعف امور و اصلاح آنها

4-    پیش بینی مسائل پیش رو و آینده سازمان و برنامه ریزی برای مواجهه و حل آنها

5-    طراحی شاخص های ارزیابی عملکرد و نظارت بر بهبود فرایندها

وظایف :

1-    شناسائی مشکلات و مسائل جاری ( مسئله یابی )و ارزیابی برنامه ها  برای حل آنها

2-    ایجاد ساختار نظارت بر عملکرد جهت شناسائی نقاط قوت و ضعف سیستم

3-    پیش بینی مسائل پیش رو و آینده  و برنامه ریزی برای مواجهه با آنها

4-    ارزیابی برنامه ها در رویکردی جامع و در تناسب با اهداف کلی معاونت

5-    تدوین اهداف , برنامه ها ی کوتاه مدت و بلند مدت و اولویت بندی آنها

6-    اطلاع رسانی ،بسترسازی و پژوهش در محورهای کمیته

7-    اجرای پروژه های عملی ، سفارش طرح ، مشاوره و ارزيابی طرحهای رسیده

کمیته ها :

1.   کمیته ادغام فناوری در آموزش

·        پوشش موضوعی فعالیت کمیته

n     بسترسازی سازمانی برای مواجهه با چالشهای فناوری

n     ترسیم استراتژی سازمان در برخورد با فناوری

n     فرهنگ سازی استفاده از فناوری

n     فعال سازی کارگاههای IT

n     تولید محتوی الکترونیک

n     ترویج روشهای تدریس CBT ، VBT ، MBLو .....

n     و .............

n     ترکیب اعضای کمیته :

1-    مسئول کمیته

2-     کارشناس اجرائی آشنا با فناوری آموزشی

3-    متخصص رایانه

4-    متخصصین موضوعی مسلط به رایانه

5-    تکنولوزیست آموزشی

6-    صاحبنظر مدعو با توجه به طرح